Termohigrometr luksomierz i miernik CO2 - czym mierzyć klimat w uprawie

Termohigrometr luksomierz i miernik CO2 - czym mierzyć klimat w uprawie?

Większość problemów w growboxie zaczyna się od zgadywania. Liście się zwijają, więc dokładasz wentylator. Rośliny się wyciągają, więc podnosisz moc lampy. Kwiaty pleśnieją, więc kupujesz osuszacz. Często każda z tych decyzji jest słuszna, ale bez pomiaru nie wiesz, czy trafiasz w przyczynę, czy w objaw. A klimat w namiocie zmienia się w ciągu doby bardziej, niż widać przy porannym zaglądaniu: w nocy temperatura spada, wilgotność skacze, a przy zamkniętym namiocie i mocnej lampie poziom CO2 potrafi zjechać poniżej tego, co jest w zwykłym powietrzu.

Poniżej masz trzy rzeczy, które warto mierzyć w uprawie: temperaturę z wilgotnością, światło i CO2. Dla każdej znajdziesz wartości docelowe, sposób pomiaru, typowe błędy i porównanie sprzętu. Kolejność jest celowa. Termohigrometr przydaje się w każdej uprawie, od parapetu po pokój z lampami. Miernik światła ma sens, gdy ustawiasz lampę albo porównujesz oprawy. Miernik CO2 to sprzęt dla tych, którzy mają już ogarniętą resztę i zastanawiają się nad dozowaniem gazu.

Co mierzyć w growboxie - trzy parametry i ich wartości

Temperatura, wilgotność, światło i CO2 działają razem. Roślina przy słabym świetle nie wykorzysta dodatkowego CO2, a przy zbyt suchym powietrzu zamyka aparaty szparkowe i mocna lampa też niewiele daje. Dlatego zanim kupisz cokolwiek do poprawiania klimatu, warto wiedzieć, który parametr odstaje. Poniżej orientacyjne wartości dla typowej uprawy indoor przy lampie LED:

Wartości wilgotności i temperatury różnią się trochę między poradnikami producentów, tu masz bezpieczny środek. Ważniejsze od trafienia w jedną liczbę jest to, żeby nie było dużych skoków między dniem a nocą. Temperaturę i wilgotność łączy wskaźnik VPD, o którym więcej piszemy w artykule o tabeli VPD.

Termohigrometr - gdzie go powiesić i jak sprawdzić, czy nie kłamie

Termohigrometr to podstawowy miernik w każdej uprawie i jednocześnie ten, który najczęściej pokazuje bzdury. Nie dlatego, że jest zepsuty, tylko dlatego, że wisi w złym miejscu. Kilka zasad:

• Czujnik na wysokości wierzchołków roślin, a nie przy podłodze ani pod sufitem namiotu. Ciepłe powietrze zbiera się u góry, a przy dnie bywa kilka stopni chłodniej.
• Osłoń czujnik przed bezpośrednim światłem lampy. Czujnik w pełnym świetle nagrzewa się od promieniowania i pokazuje wyższą temperaturę niż powietrze wokół liści. Wystarczy, że schowasz go w cieniu liścia albo pod małym daszkiem.
• Nie wieszaj go w strumieniu wentylatora ani przy wylocie nawilżacza. Dostaniesz odczyt z jednego punktu, a nie z całego namiotu.
• Wybierz model z pamięcią minimum i maksimum albo z aplikacją. Najważniejszy odczyt w uprawie to noc, a wtedy zwykle nikt nie zagląda do namiotu. Aplikacja z wykresem pokaże, czy po zgaszeniu lampy wilgotność skacze do 70-80%.

Tańsze higrometry mają dokładność rzędu kilku punktów procentowych, a z czasem potrafią się rozjechać. Prosty sposób na sprawdzenie to test solny. Do nakrętki od butelki wsyp zwykłą sól kuchenną i dodaj kilka kropel wody destylowanej, tak żeby powstała mokra papka, a nie roztwór. Włóż nakrętkę i higrometr do szczelnego woreczka strunowego, zamknij i zostaw na 12-24 godziny w miejscu o stałej temperaturze. Nasycona sól utrzymuje w woreczku wilgotność około 75%. Jeśli higrometr pokazuje na przykład 70%, wiesz, że w namiocie zaniża o 5 punktów, i albo go skalibrujesz, albo doliczasz poprawkę w głowie.

Analogowy higrometr wskazówkowy jest dobry do szybkiego podglądu w suszarni czy szklarni, ale do pilnowania klimatu w kwitnieniu lepszy jest cyfrowy z pamięcią. Modele z Bluetooth i aplikacją liczą od razu VPD i wysyłają alarm, gdy wilgotność albo temperatura wyjdzie poza ustawiony zakres.

Uwaga na nazwy: miernik wilgotności powietrza i miernik wilgotności gleby to dwa różne urządzenia. Termohigrometr mierzy powietrze. Jeśli chcesz wiedzieć, kiedy podlać doniczkę, potrzebujesz sondy wbijanej w podłoże, na przykład miernika gleby 4w1 albo czujnika Flower Care z aplikacją.

Luksomierz czy miernik PAR - czym mierzyć światło dla roślin

Luksomierz mierzy światło tak, jak widzi je ludzkie oko. Oko jest najbardziej czułe na zieleń i żółć, a roślina najmocniej korzysta z niebieskiego i czerwonego. Dlatego dwie lampy z takim samym odczytem w luksach mogą dawać roślinie zupełnie inną ilość światła do fotosyntezy. Miernik PAR (kwantowy) liczy fotony w zakresie 400-700 nm i podaje wynik jako PPFD w µmol/m2/s, czyli tyle, ile światła realnie dociera do liścia w ciągu sekundy.

Luksy da się z grubsza przeliczyć na PPFD, ale współczynnik zależy od rodzaju lampy. Producenci lamp podają mniej więcej takie mnożniki:

To przybliżenie, a lampy LED z mocnym udziałem czerwieni i dodatkiem fioletu potrafią od niego odbiegać. Luksomierz sprawdzi się do porównań: czy parapet zimą w ogóle daje roślinie szansę, czy światło jest równe w rogach namiotu, czy po podniesieniu lampy odczyt spadł o połowę. Do ustawiania mocy i wysokości mocnej lampy LED lepszy jest miernik PAR.

Jak mierzyć: podziel powierzchnię pod lampą na siatkę 3x3, zmierz w każdym polu na wysokości wierzchołków i zanotuj wyniki. Środek prawie zawsze wychodzi najmocniej, rogi najsłabiej. Jeśli rogi mają mniej niż połowę środka, rośliny przy ścianach będą rosły wyraźnie wolniej i warto pomyśleć o innym ustawieniu lampy albo ścianach odblaskowych. Moc zwiększaj stopniowo, o 100-150 µmol/m2/s co kilka dni, obserwując liście najbliżej lampy. Wypłowiałe, żółknące od góry wierzchołki przy dobrym nawożeniu to zwykle znak za mocnego światła.

Do PPFD dochodzi jeszcze DLI, czyli dzienna dawka światła. Liczy się ją tak: PPFD x liczba godzin świecenia x 3600 / 1 000 000. Przykład: 450 µmol/m2/s przez 18 godzin daje około 29 mol/m2 na dobę, a 800 µmol/m2/s przez 12 godzin około 35 mol/m2. Dlatego w kwitnieniu, przy krótszym dniu, lampa musi świecić mocniej.

Miernik CO2 - kiedy ma sens, a kiedy to wyrzucone pieniądze

W zwykłym powietrzu jest dziś około 420-430 ppm CO2. Większości upraw w namiocie z działającym wyciągiem to wystarcza, bo wentylator cały czas dostarcza świeże powietrze. Problem zaczyna się, gdy namiot jest zamknięty, wymiana powietrza słaba, a rośliny duże i mocno oświetlone. Poradnik ministerstwa rolnictwa Ontario dla szklarni podaje, że gęsta, intensywnie rosnąca uprawa bez wentylacji potrafi w ciągu dnia obniżyć CO2 nawet do około 200 ppm. Spadek poniżej poziomu powietrza zewnętrznego szkodzi bardziej, niż pomaga podniesienie go ponad ten poziom.

Dozowanie CO2 z butli, mat czy tabletek ma sens dopiero wtedy, gdy:

• światło jest mocne, w kwitnieniu powyżej około 800-1000 µmol/m2/s. Przy słabej lampie roślina i tak nie zużyje dodatkowego gazu,
• namiot jest szczelny i wyciąg nie pracuje cały czas na pełnych obrotach, bo inaczej CO2 od razu wylatuje,
• temperatura, wilgotność i nawożenie są już w porządku.

Dla szklarni typowy cel przy dozowaniu to około 1000 ppm, a granica, powyżej której rośliny przestają korzystać, leży zwykle w okolicach 1000-1300 ppm. W uprawach indoor z bardzo mocnymi lampami spotyka się do 1500 ppm. Więcej nie daje już przyrostu, a tylko marnuje gaz. Szczegóły dozowania opisujemy w artykule czy warto stosować CO2.

Przy wyborze miernika patrz na czujnik. Czujnik NDIR (na podczerwień) mierzy CO2 bezpośrednio. Tanie mierniki jakości powietrza z czujnikiem oznaczonym jako eCO2 albo TVOC tylko szacują CO2 na podstawie lotnych związków organicznych i w growboxie, gdzie pachną rośliny, nawozy i podłoże, potrafią pokazywać wartości oderwane od rzeczywistości. Do uprawy bierz tylko NDIR.

I jeszcze bezpieczeństwo. CO2 jest bezwonny, a przy stężeniach w okolicach 5000 ppm u ludzi pojawiają się zawroty głowy i problemy z koordynacją. Przy dozowaniu z butli miernik z alarmem albo kontroler, który zamyka zawór, to nie gadżet, tylko zabezpieczenie. Nie dozuj CO2 w pomieszczeniu, w którym śpisz.

Porównanie mierników - który wybrać

Jeśli masz już sterownik wentylacji z czujnikiem, na przykład Vivosun GrowHub albo CLOUDLINE PRO T, i tak warto dorzucić drugi, niezależny termohigrometr. Dwa czujniki pokazujące to samo to potwierdzenie. Dwa pokazujące co innego to sygnał, że któryś wisi w złym miejscu albo się rozkalibrował.

Czego nie robić przy pomiarach klimatu

• Nie ufaj jednemu odczytowi w dzień. Najgorsze warunki są zwykle w nocy i tuż po zgaszeniu lampy.
• Nie wieszaj termohigrometru w pełnym świetle lampy ani przy dnie namiotu. Mierzysz wtedy czujnik albo podłogę, a nie powietrze wokół liści.
• Nie ustawiaj mocy lampy LED z luksomierza według tabel PPFD bez przeliczenia. Luksy i µmol to inne jednostki.
• Nie kupuj miernika CO2 z czujnikiem eCO2 do growboxa. W powietrzu pełnym zapachów roślin i nawozów będzie zgadywał.
• Nie dozuj CO2 przy słabej lampie i przy wyciągu pracującym non stop. Gaz wyleci, zanim roślina go użyje.
• Nie zapominaj o kalibracji. Higrometr sprawdzisz solą raz na kilka miesięcy, mierniki CO2 NDIR mają zwykle procedurę kalibracji na świeżym powietrzu opisaną w instrukcji.

Często zadawane pytania - termohigrometr luksomierz i miernik CO2